Taban puanlar yıldan yıla değişir; bu yüzden tercih yaparken başarı sıralaması esas alınmalıdır. Bir yıl 430 puanla girilen bir program, sınav zorlaştığında ertesi yıl 410 puanla dolabilir; ama o programa girenlerin sıralaması çok daha az oynar. Bu rehber, sıralamanla gerçekçi ve dengeli bir liste kurmanın yolunu anlatıyor.
Neden puan değil sıralama?
Puan, sınavın zorluğuna ve adayların genel başarısına göre her yıl yeniden hesaplanır. Sıralama ise seni diğer adaylarla karşılaştırır: kaçıncı olduğun, sınav kolay ya da zor olsa da benzer bir anlam taşır. Bu yüzden geçen yılın taban puanını kendi puanınla karşılaştırmak yanıltıcı olabilir; sıralamaları karşılaştırmak daha güvenlidir.
Not: ÖSYM sonuç tablolarında taban puan her yıl yayımlanır, ama başarı sırası her yıl aynı biçimde yayımlanmayabilir. Sıralaması olmayan yıllarda puanı, aynı yılın puan dağılımıyla birlikte yorumlamak gerekir.
Üç katmanlı liste: hayal, hedef, güvence
- Hayal (ilk sıralar): sıralamanın biraz üstündeki programlar. Gelmezse kaybın yok; tercih sırası yerleşme şansını düşürmez.
- Hedef (orta): geçmiş yıllarda sıralamana yakın sıralamayla dolan programlar. Listenin asıl gövdesi burasıdır.
- Güvence (son sıralar): sıralamanın rahatça yettiği ama yine de okumak isteyeceğin programlar. Yerleşmek istemediğin bir programı asla güvence diye yazma.
Tercih sırası nasıl işler?
Yerleştirme sistemi, listendeki tercihleri sırayla dener ve puanının yettiği ilk programa seni yerleştirir. Yani bir programı listenin üstüne yazmak, alttaki programlara girme şansını azaltmaz. Bu yüzden en çok istediğin programı, puanın yetmeyecek gibi görünse de en üste yazmakta sakınca yok.
Sıralamayı doğru okumak
- Tek yıla bakma: en az iki üç yılın sıralamasına bak; bir yıllık sıçramalar yanıltır.
- Kontenjan değişimine dikkat: kontenjanı artan programın sıralaması genellikle düşer, azalanınki yükselir.
- Burs türlerini ayrı değerlendir: aynı vakıf üniversitesinin tam burslu ve ücretli programları bambaşka sıralamalarla dolar.
- Yeni açılan programlar: geçmiş verisi olmadığı için tahmini en zor olanlardır; listede hedef değil, hayal ya da güvence katmanında düşün.
Sık yapılan hatalar
- Bütün listeyi sıralamasının çok üstündeki programlarla doldurup hiçbir yere yerleşememek.
- Güvence diye istemediği bir programa yazıp yerleşmek ve ertesi yıl puanının silinmesiyle karşılaşmak.
- Yalnızca şehir ya da üniversite adına bakıp bölümün ders içeriğini incelememek.
Sıkça sorulan sorular
Kaç tercih yapmalıyım?
Hak tanınan sayıda tercih yapmak zorunda değilsin, ama dengeli bir liste için her üç katmanda yeterli sayıda program olmalı.
Ek tercihte sıralama yine önemli mi?
Evet. Ek tercihte yalnız boş kalan kontenjanlar açılır ve yerleştirme aynı mantıkla, puan sırasına göre yapılır.